โอกาสครบรอบ 45 ปี เริ่มจากการสัมมนาฟื้นฟูชีวิตครอบครัว ก้าวสู่ กระบวนการสัมมนา อภิบาลครอบครัว
ส่งเสริม ฟื้นฟูชีวิตคู่
จากประสบการณ์ ที่ได้รับโอกาส มีส่วนร่วมกับ บาทหลวง ยอห์น อุลลิอนา และคณะ ร่างโครงการ สัมมนาฟื้นฟูชีวิตครอบครัว ของวัดนักบุญ ยอแซฟ บ้านโป่ง ปี พ.ศ. 2524 และปี พ.ศ. 2529 ได้ร่วมร่างแผนงานอภิบาลครอบครัว ของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อการส่งเสริมชีวิตครอบครัว สภาพระสังฆราชคาทอลิก แห่งประเทศไทย (ชื่อสมัยนั้น) อีกทั้งได้รับหน้าที่ ร่วมจัดการสัมมนาฟื้นฟูชีวิตครอบครัว ในสังฆมณฑลต่าง ๆ ในระยะเวลาเริ่มต้น และร่วมการจัดสัมมนา ฯ กับบางสังฆมณฑล ต่อเนื่องมา
ด้วยการนำของพระจิต ผ่านทางพระ สมณสาสน์ ของสมเด็จพระสันตะปาปา พระองค์ต่าง ๆ
พระ สมณสาสน์ ว่าด้วย ชีวิตมนุษย์ ( Humanae vitae ) ของพระสันตะปาปา ปอล ที่ 6
พระ สมณสาสน์ ว่าด้วย ครอบครัวคริสตชน ในโลกปัจจุบัน (Familiaris consortio) ของพระสันตะปาปา จอห์น ปอลที่ 2
พระ สมณลิขิตเตือนใจ ว่าด้วย ความปีติยินดี แห่งความรักในครอบครัว ( Amoris Laetitia) เเละ
พระ สมณสาสน์ ที่กล่าวถึงครอบครัวก้าวไปด้วยกัน ( Synodality ) ของพระสันตะปาปา ฟรานซิส
อีกทั้งประสบการณ์ที่ได้รับการแบ่งปันจากทีมงาน และผู้เข้าร่วมการสัมมนา ที่ดำเนินงานร่วมกันมา ทำให้เห็นคุณค่า ความสำคัญ และความจำเป็นของกระบวนการสัมมนาฟื้นฟูชีวิตครอบครัว ที่มีต่อคู่สามี ภรรยา และต่อครอบครัวและอีกทั้งโครงการนี้ ได้สร้างบุคลากรร่วมงานอภิบาลครอบครัวจำนวนมาก ที่ปฏิบัติงานอยู่ในพื้นพื้นที่ต่าง ๆ
กระนั้นก็ตาม พบว่ามีปัจจัยสำคัญบางอย่างเปลี่ยนไปจากเดิม ที่ต้องนำมาพิจารณา และพัฒนา เพื่อให้การสัมมนา ตอบโจทย์ของครอบครัวในสถานการณ์ปีนี้ปัจจุบัน อาทิ
– คู่สามี ภรรยาที่อยู่ในสภาวะเปราะบาง มีจำนวนสูงขึ้นเป็นลำดับ เสี่ยงที่อาจนำสู่การแยกกันอยู่ หรือ หย่าร้าง
– คู่หนุ่มสาวจำนวนมาก ดำเนินชีวิตครอบครัวก่อนการตัดสินใจเข้ารับพิธีสมรสตามประเพณี หรือหลักศาสนา
– คู่สามี ภรรยา จำนวนมาก เป็นคู่ที่ถือศาสนา ความเชื่อ ศรัทธา และ มีประเพณีปฏิบัติต่างกัน
นอกจากนี้ การดำเนินการสัมมนา อภิบาลครอบครัว ส่งเสริม ฟื้นฟูชีวิตคู่ ยังมีประเด็นสำคัญ ที่ผู้ดำเนินการต้องตระหนัก คือ
ผู้เข้าร่วมการสัมมนา
ผู้ร่วมการสัมมนาทั้งหมด ทั้งคู่สามีภรรยาที่สมรสแล้ว หรือคู่ที่เตรียมประกอบพิธีสมรส ระยะใกล้ชิด ซึ่งมีจำนวนไม่น้อย เป็นคู่ที่มีความเชื่อ และประเพณีประกอบศาสนกิจ ตามความเชื่อ ศรัทธา ในหลักธรรมพระศาสนา ต่างกัน หรือที่เรียกกันว่า ต่างความเชื่อ เป็นความเชื่อที่มั่นคง และมีความอ่อนไหวในทางปฏิบัติ ดังนั้นจึงต่างต้องให้เกียรติเคารพในความเชื่อ และประเพณีประกอบศาสนกิจ ของกันและกัน และแม้นว่าการสัมมนา ฯ จะเป็นไปตามหลักการภายใต้องค์กร ของพระศาสนจักรคาทอลิก ก็ตาม
ผู้เข้าร่วมการสัมมนา มีความหลากหลาย ทั้งอายุ และประสบการณ์ชีวิตที่ต่างกัน จึงเพื่อให้การสัมมนา เกิดผลตามวัตถุประสงค์ ต้องให้ความสำคัญ กับการไต่ตรอง เรียนรู้ด้วยตนเอง ตามขั้นตอนของแต่ละท่าน เป็นสำคัญ
ทีมดำเนินการ
ตามกระบวนการสัมมนา อภิบาลครอบครัว ส่งเสริม ฟื้นฟูชีวิตคู่ จัดแบ่งบทบาทหน้าที่ ทีมดำเนินการ เป็นฝ่าย ต่าง ๆ นั้น พึงตระหนักว่า ทีมงาน หรือที่เรียกว่า รุ่นพี่ ทุกท่าน มีความสำคัญต่อกระบวนการสัมมนา ทั้งสิ้น
ทีมงานทั้งหมด เริ่มแต่ผู้เชิญชวนผู้มาเข้าร่วม ผู้จัดเตรียมความพร้อมก่อนการสัมมนา และดำเนินการในระหว่างการสัมมนา เตรียมสถานที่ อาหาร อุปกรณ์ประกอบกิจกรรมการสัมมนา การบริการในแต่ละช่วง ทุก ๆท่านอุทิศตน ทุ่มเททำหน้าที่ บทบาทที่แต่ละท่านกระทำ เป็นบทบาทของ “ผู้อภิบาลครอบครัว” ท่านเป็น “วิทยากร” ภาคสนาม ที่ให้บทเรียนด้านการอภิบาล แก่ผู้ร่วมการสัมมนา ด้วยการกระทำเป็นแบบ อาจมิใช่ด้วยคำพูดแนะนำ
ผู้ทำหน้าที่พิธีกร ดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ พึงตระหนักและเตือนตนเองเสมอ ๆ ว่า บทบาทของตน ทำหน้าที่เป็น”พิธีกร”ผู้ชี้แจง และแนะนำการดำเนินกิจกรรม ตั้งคำถาม เพื่อให้เกิดการไตร่ตรอง และแลกเปลี่ยน เป็นผู้ที่ใส่ใจ รับฟังความรู้สึก ความคิดเห็น พร้อมเคียงข้าง ก้าวไปด้วยกัน กับผู้ร่วมสัมมนา มิใช่เป็น “วิทยากร” ผู้ให้ความรู้
ทีมงานทุกท่าน ทุกบทบาท เป็นผู้ “รับเลือก”มาร่วมงานในแผนการณ์ การสร้าง และการไถ่กู้ มนุษย์
กับพระเจ้าผ่านทางสถาบันครอบครัว
ด้วยเหตุนี้ จึงขอนำเสนอเพื่อพิจารณา กระบวนการสัมมนา อภิบาลครอบครัว ส่งเสริม ฟื้นฟูชีวิตคู่ ที่เป็นประโยชน์ครอบคุม ทั้ง
1. คู่สามีภรรยาที่สมรถแล้วระหนึ่งที่ประสงค์จะรับการพื้นฟูชีวิตคู่ ให้อบอุ่น เข้มแข็ง มั่นคงยิ่งขึ้น
2. คู่สามีภรรยาที่ดำเนินชีวิตครอบครัวแล้ว ระยะหนึ่ง ประสงค์จะขอรับพิธีสมรส ตามเงื่อนไขของพระศาสนจักร และได้รับความเห็นชอบจากพระสงฆ์ผู้รับผิดชอบแล้ว
3. คู่สามีกรรยา ที่มีความเชื่อ ศรัทธา ในพระศาสนา และมีประเพณีปฏิบัติ ต่างกัน
ทั้งนี้ เพื่อเป็นประโยชน์ แก่ผู้ดำเนินชีวิตครอบครัว ของพระศาสนจักรคาทอลิก ในสถานะการณ์ของสังคม
ปัจจุบัน อีกทั้งเป็นการดำเนินงาน สอดคล้อง ตามแผนยุทธศาสตร์ งานอภิบาลครอบครัว ของแผนกครอบครัว สภาบิชอปคาทอลิก แห่งประเทศไทย ที่มุ่งเสริมสร้างพระศาสนจักรระดับครอบครัว ส่งเสริมการจัดกลุ่มครอบครัว ระดับวัด เพื่อครอบครัวในชุมชนวัด ก้าวไปด้วยกัน และอภิบาลกันและกัน
ยอแซฟ พรพิสูจน์ สังขรัตน์
เรียบเรียง นำเสนอ
วันที่ 23 มิถุนายน 2026